Glavna obaveštajna uprava Ministarstva odbrane Ukrajine (GUR) objavila je podatke o novoj ruskoj krstarećoj raketi „Filin“, koju su ruske snage počele da koriste u napadima na ukrajinsku teritoriju. Reč je o oružju čija konstrukcija, domet i način proizvodnje privlače posebnu pažnju ukrajinskih vojnih stručnjaka.
Prema podacima koje je objavio GUR, raketa ima trup dužine 3,5 metara, izrađen od kompozitnih materijala, dok raspon krila iznosi tri metra. Može da dostigne brzinu od 800 kilometara na čas i da pogodi ciljeve udaljene do 1.200 kilometara.
„Filin“ je sposoban da leti na izuzetno malim visinama, ali i da se podigne do šest kilometara. Masa njegove bojeve glave kreće se između 50 i 100 kilograma, što mu omogućava dejstvo po različitim vrstama ciljeva.
Posebno pitanje predstavlja način na koji je ukrajinska obaveštajna služba došla do tako preciznih tehničko-taktičkih karakteristika. Da li su podaci rezultat obaveštajnog rada unutar Rusije, procena ukrajinskih stručnjaka ili analize materijalnih ostataka rakete?
Objašnjenje se nalazi u napadima koji su počeli još krajem prošlog leta. „Filin“ je, kako se tvrdi, od tada korišćen protiv vojnih, vojnoindustrijskih i energetskih objekata na teritoriji Ukrajine.
Eksplozije njegovih bojevih glava bile su toliko snažne da su se rakete raspadale na veliki broj sitnih fragmenata. Zbog toga ukrajinski vojni stručnjaci i obaveštajci dugo nisu uspevali da utvrde o kakvom se oružju radi.
Bilo im je potrebno čak dva i po meseca da na osnovu pronađenih delova identifikuju raketu i utvrde njene konstrukcione osobine. Podaci o brzini, dometu i visini leta dobijeni su analizom radarskih osmatranja ukrajinske protivvazdušne odbrane.
Uprkos objavljivanju detaljnih karakteristika, GUR nije saopštio podatke o uspešnom presretanju ovog oružja. Tvrdi se da nijedna raketa „Filin“ do sada nije oborena i da se sa njom nisu uspešno izborili čak ni američki sistemi „Patriot“, iako njena brzina dostiže 800 kilometara na čas.
Ukrajinska obaveštajna služba istovremeno priznaje da je jedna od najvažnijih osobina nove ruske rakete njena relativno niska proizvodna cena. Takav pristup predstavlja nastavak razvoja jeftinijih sredstava za vazdušne napade u ruskoj vojnoj industriji.
Još jedna važna karakteristika jeste upotreba mlaznog motora ruske proizvodnje. Time se smanjuje zavisnost od inostranih dobavljača u jednom od ključnih segmenata raketnog sistema.
GUR navodi i da su visoke tehničko-taktičke karakteristike „Filina“ postignute zahvaljujući proizvodnji osnovnih elemenata trupa metodom 3D štampe.
Međutim, ovaj proizvodni postupak odavno nije nepoznanica. Ruski konstruktori već su javno govorili o njegovoj primeni u razvoju savremenog naoružanja, kao što su to činili i brojni strani stručnjaci. Zbog toga se ukrajinsko predstavljanje ove tehnologije kao važnog otkrića ocenjuje kao zakasnelo.
Najviše polemike izazvali su navodi GUR o poreklu navigacione opreme i elektronskih komponenti ugrađenih u raketu.
Ukrajinska obaveštajna služba tvrdi da se za navođenje „Filina“ koristi kineski navigacioni sistem. Takva tvrdnja se osporava argumentom da Rusija već dugo raspolaže sopstvenim satelitskim navigacionim sistemom GLONASS, zbog čega joj kineska tehnologija nije neophodna za ovu namenu.
Sporni su i ukrajinski podaci o elektronskoj opremi rakete. GUR navodi da se u njoj nalazi 35 komponenti američkog i 22 komponente kineskog porekla.
Kao argument protiv tvrdnje o američkim delovima ističe se činjenica da su Sjedinjene Američke Države još 2022. godine uvele stroge zabrane isporuke elektronskih komponenti Rusiji, uz pretnju krivičnim sankcijama za njihovo kršenje.
Upravo zbog takvih ograničenja dovodi se u pitanje ukrajinska tvrdnja o američkoj elektronici, uz ocenu da ona nije u skladu sa zvaničnom politikom zabrane izvoza. Ipak, samo postojanje zabrane ne dokazuje da komponente američkog porekla nisu mogle dospeti u Rusiju posrednim kanalima.
Kada je reč o kineskim komponentama, kao protivargument se navode ranije izjave kineskih inženjera iz vojne industrije, koji su javno priznavali da ruski stručnjaci u pojedinim oblastima razvoja naoružanja prednjače i da kineska industrija od njih mnogo uči.
Zbog svega toga, ukrajinsko saopštenje o „Filinu“ ocenjuje se kao mešavina tačnih tehničkih podataka, pretpostavki i politički motivisanih tvrdnji. Posebno se kritikuje insistiranje na kineskom i američkom poreklu pojedinih sistema, što se tumači kao pokušaj umanjivanja dostignuća ruske vojne industrije i izraz nezadovoljstva razvojem novog oružja.
Za sada je najvažnija tvrdnja koja prati pojavu „Filina“ ona o njegovoj dosadašnjoj neoborivosti. Ukoliko se potvrdi da ruske snage zaista koriste relativno jeftinu krstareću raketu dometa 1.200 kilometara, koju ukrajinska protivvazdušna odbrana još nije uspela da presretne, to bi predstavljalo ozbiljan izazov za zaštitu vojnih, industrijskih i energetskih objekata u Ukrajini.
