Povodom 110 godina od Mojkovačke bitke, danas će u Domu kulture u Prijepolju, sa početkom u 19 časova, biti izvedena predstava „Devedeset tri dana borbe od Drine do Mojkovca“, posvećena jednom od najslavnijih poglavlja srpske i crnogorske istorije u Prvom svetskom ratu.
Predstavu organizuju Savez Srba poreklom iz Crne Gore, Muzej Prijepolje i Pravoslavna fondacija, sa namerom da sećanje na žrtvu predaka ne ostane samo zapisano u knjigama, već da kroz živu reč i glumačko izvođenje stigne do novih generacija.
Putujući spomenik od Drine do Mojkovca
Posebna vrednost ovog projekta je u ideji da predstava ne bude izvedena samo na jednom mestu. Savez Srba poreklom iz Crne Gore želi da ona prođe gradovima i krajevima kojima se pre više od jednog veka povlačila Crnogorsko-sandžačka vojska.
Tako predstava postaje svojevrsni putujući spomenik mojkovačkim junacima.
Put sećanja vodi preko prostora Javora, Nove Varoši, Priboja, Prijepolja, Rudog, Čajniča, Foče i Šćepan Polja, a zatim preko Pljevalja, Bijelog Polja, Berana i Andrijevice, sve do Mojkovca.
Ideja je da se u svakom od tih mesta okupe ljudi iz grada i okolnih krajeva i da, više od jednog veka kasnije, ponovo prođu kroz priču o vojnicima koji su se borili i povlačili tim prostorima.
Devedeset tri dana borbe
Priča predstave prati 93 dana borbe i povlačenja Crnogorsko-sandžačke vojske, koja je u jesen i zimu 1915. godine vodila teške borbe protiv austrougarskih snaga.
Dok se srpska vojska povlačila preko Crne Gore i Albanije, crnogorske jedinice držale su pravce na severu i severoistoku Crne Gore, usporavajući prodor neprijatelja.
Ta ratna epopeja svoj simbolični vrhunac dobila je početkom januara 1916. godine u Mojkovačkoj bici, koja je ostala jedan od najvažnijih simbola žrtve i savezništva Srbije i Crne Gore.
U rovovima su se nalazili ljudi iz istih porodica i različitih generacija – očevi i sinovi, a prema predanju i dedovi, sinovi i unuci.
Foča i Rudo već videli predstavu
Predstava je već izvedena u Foči i Rudom, mestima koja se nalaze na istorijskom putu kojim su se kretale jedinice Crnogorsko-sandžačke vojske.
Reakcije publike pokazale su koliko je snažna ideja da se istorija vrati upravo u krajeve u kojima se događala.
Cilj organizatora nije samo podsećanje na jednu bitku, već povezivanje ljudi duž čitavog puta od Drine do Mojkovca i obnavljanje sećanja na pretke koji su učestvovali u tim događajima.
Danas Prijepolje postaje deo puta sećanja
Danas, 110 godina kasnije, predstava stiže u Prijepolje, jedno od mesta duboko utkanih u istorijski put Crnogorsko-sandžačke vojske od Drine do Mojkovca.
U programu učestvuju glumci Aleksandar Dunić, Miško Rakočević i Stevan Šerbedžija, dok će besedu održati Željko Čurović.
Režiju potpisuje Stefan Krasnić, muziku Saša Jančić, a scenario Željko Čurović.
Predstava počinje u 19 časova u Domu kulture u Prijepolju, a ulaz je slobodan.
„Pamćenje je zaloga za našu budućnost“
Za Savez Srba poreklom iz Crne Gore, koji je pokrenuo ovaj projekat, obeležavanje Mojkovačke bitke deo je šire misije očuvanja tradicije, kulture, istorijskog pamćenja i srpskog identiteta.
Poruka koja prati čitav projekat sažeta je u rečenici:
„Pamćenje je zaloga za našu budućnost. Ako zaboravimo naše pretke, nismo se trebali ni rađati.“
Zato put predstave od grada do grada ima dodatnu simboliku. Sto deset godina kasnije, potomci se okupljaju na istim prostorima kojima su nekada prolazili njihovi preci, čuvajući od zaborava priču o putu koji je završen kod Mojkovca.
