Istočnoazijski mediji, oslanjajući se na podatke Kineskog udruženja brodograditelja, pišu da su narudžbine za brodogradilišta u najvećoj komunističkoj zemlji sveta u prvih šest meseci ove godine dostigle čak 121 milion tona nosivosti, što je količina 2,7 puta veća nego u istom periodu lane.
To znači da je u prvoj polovini ove godine udeo kineskih brodograditelja u svetskom tržištu iznosio čak 82 odsto – neverovatna cifra koja se slobodno može nazvati potpunom dominacijom. I to uprkos planovima američke vlade da trend rasta popularnosti kvalitetnih ali jeftinih kineskih transportnih brodova uspori ili zaustavi uvođenjem dodatnih globa ne samo na sve brodove u kineskom vlasništvu koji uplovljavaju u američke luke, već uopšte i na sva plovila kineskog porekla, čak i kada su ona u posedu američkih brodarskih preduzeća.
Smatra se da kineski brodograditelji, pod uslovom da nastave proizvodnju tempom iz 2025. godine, imaju obezbeđen posao za narednih sedam godina.
Senka rata
Vlada u Vašingtonu je takvu meru usmerenu na obuzdavanje rasta kineskog uticaja u brodogradnji i pomorskom saobraćaju formalno uvela u oktobru prošle godine.
Međutim, pošto je Peking odgovorio sopstvenim sankcijama, pre svega ograničenjima na prodaju retkih zemnih elemenata Sjedinjenim Državama, predsednik Tramp je već narednog meseca (privremeno) odstupio od te agresivne restriktivne politike, zamrznuvši namet na kineske brodove na godinu dana.
Jedan od uzroka rasta broja i nosivosti brodova koji se potražuju od kineskih brodograditelja je, dakle, pokušaj dela klijenata da iskoriste vremenski prozor koji je tako nastao. Ali, ističu stručnjaci, s obzirom na neizvesnost u vezi s budućnošću, odnosno mogućnosti da se Tramp uskoro vrati svojim antikineskim nametima, valja istaći da je više od toga rast potražnje podstakao rat u Persijskom zalivu.
Konkretno, reč je o nizu faktora kao što su oštećenja i potonuća brodova usled ratnih dejstava ili nemogućnost da se plovila izvuku iz blokade u tom zalivu. Važan faktor je i procena poslovnih ljudi da će, zbog vojnopolitičke nestabilnosti na Bliskom istoku i mogućeg zatvaranja prolaza kroz moreuz Bab el Mandeb, u skoroj budućnosti izvoznicima i špediterima iz Jugoistočne i Istočne Azije trebati više moćnijih tankera i brodova za transport kontejnera i drugog tereta koji mogu da pokriju veće razdaljine, odnosno, sirovine i energente dotegle iz još daljih delova sveta, a robu za Evropu prenesu putujući oko Afrike.
Obrnuti efekat
Ekonomisti tako konstatuju da je vojna avantura u Persijskom zalivu obezvredila i čak prouzrokovala efekat suprotan onome čemu se Trampova vlada nadala kada je uvela politiku oporezivanja brodova kineskog porekla i kompanija koje ih poseduju – neki od njih čak citiraju Trampov programatski govor održan po stupanju na dužnost, u kojem je kao jedan od važnih zadataka postavio oživljavanje američke brodogradnje.
Cilj je, dakle, bio da se nametanjem globa izoluje kineska i pospeši domaća brodogradnja, ali udeo te grane američke privrede na svetskom tržištu ostaje svega pola procenta, dok je kineski, sa nešto više od 50 odsto pre dve godine, u prvoj polovini ove godine skočio na preko 80.
Politikolozi i biznismeni u Istočnoj Aziji zato veruju da će brodogradnja, odnosno pitanje (ponovnog uvođenja ili odmrzavanja) američkih nameta na brodove u kineskom vlasništvu i brodove izgrađene u Kini koji pristaju u američke luke biti jedna od tema razgovora tokom susreta predsednika dve države u Vašingtonu kasnije ove nedelje.
