Predlog da se promeni ili ukine mogućnost ranijeg odlaska u penziju bez umanjenja nakon 45 godina osiguranja izazvao je žestoke podele u Nemačkoj. Sindikati i socijalna udruženja upozoravaju da bi promene mogle posebno da pogode žene koje su zbog podizanja dece i nege članova porodice prekidale karijeru, piše Welt.
Budućnost takozvane „penzije sa 63 godine“ ponovo je postala jedna od glavnih tema nemačke penzijske politike. Unutar vladajuće koalicije vode se rasprave o tome da li treba ukinuti ovu mogućnost ranijeg penzionisanja ili promeniti uslove pod kojima se stiče pravo na penziju bez finansijskih umanjenja.
Posebnu pažnju izaziva predlog koji dolazi iz redova Unije CDU/CSU, prema kojem bi se veći značaj dao godinama stvarnog rada, dok bi se periodi provedeni u podizanju dece i nezi članova porodice mogli naći pod pritiskom eventualnih promena.
Za sada, međutim, nije reč o konačno usvojenoj zakonskoj izmeni. Rasprava o budućnosti ovog prava tek treba da dobije svoj konačan politički i zakonodavni oblik.
Penzija posle 45 godina staža pod znakom pitanja
Takozvana „Rente mit 63“, odnosno penzija sa 63 godine, naziv je koji se i dalje često koristi u Nemačkoj za mogućnost odlaska u penziju bez umanjenja nakon dugog perioda osiguranja.
Prema sadašnjim pravilima, pravo na ovu vrstu penzije imaju osiguranici sa najmanje 45 godina osiguranja, ali starosna granica zavisi od godine rođenja. Za osobe rođene 1964. godine i kasnije ona iznosi 65 godina.
Upravo je budućnost ovog modela postala predmet rasprave nakon što je stručna komisija nemačke vlade preporučila njegovo ukidanje.
Zagovornici reforme smatraju da penzijski sistem mora da se prilagodi demografskim promenama i sve većem pritisku na njegovo finansiranje. Protivnici, međutim, upozoravaju da bi ukidanje ove mogućnosti predstavljalo udar na ljude koji su decenijama radili i uplaćivali doprinose.
Da li će se računati samo godine provedene na poslu?
Jedan od predloga koji se razmatra u političkoj debati jeste da se uslovi za ranije penzionisanje više vezuju za stvarni rad, a manje za druge periode koji se priznaju u okviru penzijskog osiguranja.
Takva promena mogla bi da otvori pitanje načina na koji se računaju godine provedene u podizanju dece, nezi nemoćnih članova porodice i drugim životnim okolnostima tokom kojih osoba nije mogla neprekidno da radi.
Prema sadašnjem sistemu, određeni periodi koji nisu klasičan radni odnos mogu se, pod propisanim uslovima, uzeti u obzir prilikom utvrđivanja prava na penziju nakon 45 godina osiguranja.
Zbog toga bi eventualna promena kriterijuma mogla da bude važna za ljude čiji radni vek nije protekao bez prekida.
Ipak, treba razlikovati zvaničnu preporuku komisije za ukidanje ove vrste penzionisanja od pojedinačnih političkih predloga o tome kako bi se ubuduće računale godine osiguranja. Konačna pravila još nisu utvrđena.
Zašto bi žene mogle da budu posebno pogođene?
Najveću zabrinutost izazivaju moguće posledice po žene koje su tokom radnog veka preuzimale veći deo obaveza oko dece ili brige o starijim i bolesnim članovima porodice.
Takve obaveze često dovode do prekida zaposlenja, rada sa skraćenim radnim vremenom ili kasnijeg povratka na tržište rada. Ako bi se u budućnosti strože računale isključivo godine aktivnog rada, deo osiguranika mogao bi teže da ispuni uslove za ranije penzionisanje.
Predstavnici socijalnih organizacija i ženskih udruženja upozoravaju da bi takav pristup mogao dodatno da produbi postojeće razlike u penzijskim primanjima muškaraca i žena.
Njihov argument je da briga o deci i članovima porodice predstavlja važan društveni doprinos, iako se ne obavlja u okviru klasičnog plaćenog radnog odnosa.
Kritičari zato smatraju da bi reforma morala da uzme u obzir i životne okolnosti zaposlenih, a ne samo broj godina provedenih na radnom mestu.
SPD se protivi ukidanju stečenih prava
Predlog reforme izazvao je neslaganja i unutar nemačke vladajuće koalicije.
U Socijaldemokratskoj partiji (SPD) upozoravaju da se mora voditi računa o ljudima koji su tokom čitavog radnog veka uplaćivali doprinose i računali na mogućnost odlaska u penziju nakon 45 godina osiguranja.
Predstavnici socijaldemokrata ističu da eventualna reforma ne bi smela da zanemari položaj zaposlenih koji su radili težak posao, počeli da rade rano ili su tokom života imali porodične obaveze.
Sa druge strane, u redovima CDU/CSU postoji zalaganje za promene koje bi dugoročno rasteretile penzijski sistem i podstakle duže učešće na tržištu rada.
Ipak, predlog da se računaju isključivo godine čistog radnog staža ne treba predstavljati kao konačan i zvanično usvojen stav čitave Unije. O uslovima i obimu reforme tek treba da se postigne politički dogovor.
Sindikati upozoravaju na socijalne posledice
Moguće promene izazvale su oštre reakcije socijalnih organizacija i predstavnika zaposlenih.
Kritičari upozoravaju da bi ukidanje mogućnosti ranijeg penzionisanja moglo najviše da pogodi ljude koji su počeli da rade u mladosti i tokom decenija obavljali fizički zahtevne poslove.
Dodatni problem predstavlja položaj osoba koje su zbog porodičnih obaveza imale prekide u karijeri. Ako bi se takvi periodi manje vrednovali, deo zaposlenih mogao bi da bude primoran da radi duže nego što je prvobitno planirao.
Zato predstavnici socijalnih udruženja traže da se u eventualnoj reformi sačuvaju mehanizmi zaštite ljudi koji su tokom radnog veka imali manje mogućnosti da neprekidno budu zaposleni.
Kada bi mogla da bude doneta konačna odluka?
Preporuka stručne komisije predstavlja osnov za političku raspravu, ali sama po sebi ne ukida postojeća prava osiguranika.
O konačnom obliku reforme odlučivaće se kroz dalji politički i zakonodavni proces. Među ključnim pitanjima biće način sprovođenja eventualnih promena, zaštita ljudi koji su blizu penzije i budući kriterijumi za priznavanje godina osiguranja.
Za zaposlene u Nemačkoj najvažnije je da ne pretpostavljaju da su postojeća pravila već promenjena. Sve dok ne budu usvojene konkretne zakonske izmene, važeći uslovi ostaju merodavni.
Rasprava o penziji nakon 45 godina osiguranja tako je postala mnogo više od pitanja starosne granice. U središtu spora nalazi se i pitanje kako vrednovati decenije rada, porodične obaveze i doprinos ljudi koji su tokom života brinuli o drugima.
Za najnovije biznis vesti iz Srbije i sveta, pratite nas na Tiktoku, Fejsbuku i na našoj Instagram stranici.
