Koronavirus bi mogao da ostavlja tragove u ljudskom organizmu znatno duže nego što se ranije pretpostavljalo, pokazuju nalazi istraživača sa Univerziteta „Sečenov“ u Moskvi.
Ruski stručnjaci otkrili su komponente virusa SARS-CoV-2 u tkivima pacijenata koji su infekciju preležali pre više meseci, a u jednom slučaju tragovi su pronađeni u plućima čak 35 meseci nakon bolesti.
Istraživanje, o kojem je izvestila ruska agencija TASS, usmereno je na razumevanje dugotrajnih zdravstvenih problema koji se kod pojedinih pacijenata javljaju nakon kovida 19.
Posebnu pažnju izazvali su nalazi u tumorskom tkivu i promene kod pojedinih pacijenata obolelih od raka.
Tragovi virusa pronađeni nakon 35 meseci
Tokom istraživanja naučnici su analizirali uzorke tkiva prikupljene prilikom hirurških intervencija i obdukcija.
Koristeći PCR metodu i imunohistohemijske analize, otkrili su virusnu RNK, šiljasti protein i nukleokapsidni protein koronavirusa.
Ove komponente pronađene su u različitim organima, uključujući pluća, srce, želudac, creva, jetru i endometrijum, odnosno sluzokožu materice.
Najduži zabeleženi period između preležane infekcije i pronalaska virusnih komponenti iznosio je gotovo tri godine.
Međutim, stručnjaci ističu važnu razliku: prisustvo delova virusa ne znači da se u organizmu nalazi živ, aktivan virus koji može da se razmnožava.
Istraživači pretpostavljaju da bi dugotrajno zadržavanje virusnih komponenti moglo da doprinese hroničnim upalama i nekim oblicima postkovid sindroma.
Može li koronavirus da probudi uspavane ćelije raka?
Najviše pažnje privukao je deo istraživanja koji se odnosi na pacijente sa malignim bolestima.
Kod pojedinih osoba obolelih od raka pluća virusne komponente pronađene su u tumorskim ćelijama, ali i u ćelijama koje oblažu unutrašnjost krvnih sudova.
Istovremeno, kod pacijenata sa adenokarcinomom pluća koji su prethodno preležali kovid primećen je povećan broj matičnih ćelija raka.
Ove ćelije imaju značajnu ulogu u rastu tumora, njegovom širenju i otpornosti na pojedine vrste lečenja.
Patološkinja Elena Ščelokova iznela je pretpostavku da koronavirus može da utiče na prelazak određenih tumorskih ćelija iz neaktivnog u aktivno stanje.
– Postoji hipoteza da koronavirus podstiče prelazak matičnih ćelija raka iz uspavanog stanja u aktivno – navela je Ščelokova.
Naučnici razmatraju mogućnost da virusne komponente utiču na ćelijske signalne puteve i tako menjaju ponašanje pojedinih tumorskih ćelija.
Ipak, ovo je za sada hipoteza, a ne dokaz da kovid izaziva rak ili ubrzava njegov razvoj.
Da bi se utvrdilo postoji li uzročno-posledična veza, potrebna su dodatna istraživanja i praćenje onkoloških pacijenata.
Promene otkrivene i na srcu i plućima
Istraživači su analizirali i zdravstvene komplikacije povezane sa plućima i kardiovaskularnim sistemom.
U pojedinim uzorcima plućnog tkiva zabeležene su promene povezane sa hroničnom opstruktivnom bolešću pluća, intersticijalnom pneumonijom i fibrozom.
Fibroza podrazumeva stvaranje ožiljnog tkiva, koje može da smanji sposobnost pluća da normalno obavljaju svoju funkciju.
Kod jedne pacijentkinje nakon ponovne infekcije razvila se plućna alveolarna proteinoza, retko oboljenje praćeno nakupljanjem materijala u plućnim alveolama.
Pacijentkinja se nakon lečenja oporavila.
Stručnjaci su ispitivali i moguće posledice po srce, uključujući zapaljenje srčanog mišića, poznato kao miokarditis, i srčanu insuficijenciju.
Jevgenija Kogan, direktorka Referentnog centra za morfološke i imunohistohemijske metode istraživanja na Univerzitetu „Sečenov“, objasnila je da oštećenje unutrašnjeg sloja krvnih sudova može negativno da utiče na snabdevanje srčanog mišića krvlju.
Zbog toga pojedini simptomi postkovid miokarditisa mogu da podsećaju na koronarnu bolest srca.
Koronavirus pronađen i u želucu, crevima i jetri
Rezultati istraživanja pokazali su prisustvo komponenti virusa i u organima za varenje.
Tragovi SARS-CoV-2 otkriveni su u tkivima želuca, creva i jetre, a u pojedinim slučajevima zabeležene su i zapaljenske promene.
Među registrovanim stanjima nalazili su se masna jetra, steatohepatitis, gastritis, čirevi i erozije želuca, hronični limfocitni kolitis i oštećenja pankreasa.
Naučnici razmatraju mogućnost da je prethodna infekcija mogla doprineti pogoršanju pojedinih već postojećih bolesti organa za varenje.
Kod pacijenata sa adenokarcinomom želuca i debelog creva primećene su i promene u broju i aktivnosti matičnih ćelija raka, slične onima koje su istraživači registrovali u pojedinim uzorcima tumora pluća.
Ni u ovom slučaju još nije potvrđeno da su virusne komponente neposredno izazvale uočene promene.
Tragovi virusa pronađeni i u materici: Otvoreno pitanje plodnosti
Jedan deo istraživanja bio je posvećen reproduktivnom zdravlju žena.
Naučnici su otkrili komponente koronavirusa u endometrijumu, odnosno sluzokoži materice, što je otvorilo pitanje njihovog mogućeg uticaja na plodnost.
Tatjana Demura, direktorka Instituta za kliničku morfologiju i digitalnu patologiju Univerziteta „Sečenov“, upozorila je da je važno pratiti reproduktivno zdravlje i nakon oporavka od kovida.
Ona je posebno istakla da je među osobama koje su preležale infekciju veliki broj mladih ljudi.
Ipak, otkriće virusnih komponenti u tkivu materice ne dokazuje da koronavirus izaziva neplodnost. Za takav zaključak neophodna su dodatna istraživanja.
Ko treba posebno da obrati pažnju na zdravstveno stanje?
Istraživači ukazuju da dugotrajne tegobe nakon kovida ne treba zanemarivati, čak ni kada je prvobitna infekcija bila blaga.
Posebnu pažnju preporučuju osobama sa hroničnim bolestima, uključujući hipertenziju, dijabetes, gojaznost i koronarnu bolest srca.
Kod pacijenata sa ovim oboljenjima zabeležene su neke od ozbiljnijih promena u plućnom tkivu.
U zavisnosti od simptoma i procene lekara, mogu biti potrebni dodatni pregledi, poput kompjuterizovane tomografije pluća ili pregleda organa za varenje.
Međutim, istraživanje ne znači da bi svi koji su preležali kovid trebalo preventivno da prolaze kroz opsežna snimanja i druge invazivne preglede.
Otkriće koje bi moglo da promeni razumevanje dugog kovida
Nalazi ruskih naučnika otvaraju mogućnost da se pojedine dugotrajne posledice kovida bolje objasne zadržavanjem virusnih komponenti u tkivima.
Istraživači nastoje da utvrde kako ove komponente utiču na imunski sistem, krvne sudove i različite organe, kao i da li doprinose nastanku ili pogoršanju pojedinih bolesti.
Posebno važan zadatak biće razjašnjavanje moguće povezanosti sa promenama u tumorskim ćelijama.
Za sada je potvrđeno prisustvo virusnih tragova u pojedinim uzorcima tkiva, dok uzročna veza sa nastankom raka, njegovim napredovanjem ili neplodnošću ostaje predmet daljih istraživanja.
Izvor: TASS, Univerzitet „Sečenov“, RBC
