Ova salata je nastala 1955. godine, kada je bugarska državna turistička organizacija osmišljavala novu gastronomsku ponudu za goste koji su dolazili na obalu Crnog mora.
Kada leto pokaže svoje pravo lice, a pijace budu prepune paradajza, krastavaca i paprika, malo šta prija kao velika činija sveže salate. Upravo na jednostavnoj kombinaciji sezonskog povrća zasniva se jedno od najpoznatijih jela Bugarske.
Šopska salata priprema se za svega nekoliko minuta, odlično ide uz roštilj ili pečeno meso, a u Bugarskoj je toliko omiljena da se smatra jednim od simbola nacionalne kuhinje.
Naziv se pominje još 1940. godine
Na prvi pogled moglo bi se pomisliti da je reč o receptu starom vekovima. Međutim, istorija šopske salate je novija.
Paradajz je na jugoistok Evrope stigao tek sredinom 19. veka, dok su salate kakve danas poznajemo u bugarskoj kuhinji počele ozbiljnije da se pojavljuju tokom 1930-ih, kada je Bugarska počela da uvozi veće količine semena povrća.
Zanimljivo je da se naziv „šopska salata“ prvi put pominje u bugarskoj kuvarici iz 1940. godine, ali tada nije označavao salatu koju danas poznajemo. Odnosio se na svojevrsnu ljutenicu, tradicionalni namaz od pečene paprike, paradajza i drugog povrća.
Osmislili su je kako bi privukli turiste
Sve se promenilo sredinom 1950-ih. Bugarska državna turistička organizacija Balkantourist tada je osmišljavala novu gastronomsku ponudu kojom je želela da privuče goste na obalu Crnog mora i predstavi Bugarsku kao atraktivnu turističku destinaciju.
Upravo tada, 1955. godine, nastala je šopska salata u obliku koji danas poznajemo.
Prvi put poslužena je u restoranu Chernomorets u tadašnjem letovalištu Druzhba, u blizini Varne. Već 1956. godine našla se u prvoj zvanično odobrenoj državnoj kuvarici.
U početku je bila rezervisana samo za hotele kojima je upravljao Balkantourist. Naziv je dobila po oblasti Šopluk i narodu Šopi, koji živi na području oko bugarske prestonice Sofije.
Salata u bojama bugarske zastave
Jedan od najzanimljivijih detalja jeste to što sastojci šopske salate sasvim slučajno formiraju boje bugarske zastave.
- crvena – paradajz
- zelena – paprika
- bela – sir
Upravo je ova simbolika dodatno doprinela njenoj popularnosti, pa je tokom 1970-ih i 1980-ih šopska salata zvanično prihvaćena kao jedan od simbola bugarske kuhinje.
Može se poslužiti kao hladno predjelo, prilog uz roštilj ili pečeno meso, a tradicionalno je često prati i čašica rakije, najčešće od kajsije ili drugog voća.
Tajna je u velikoj količini belog sira
Priprema je jednostavna. U činiju se stavljaju krupno isečeni zreli paradajz, oljušteni krastavac isečen na kolutove ili polumesece, sveža ili pečena zelena paprika isečena na trake, kao i sitno seckani crni ili mladi luk i malo peršuna.
Salata se lagano posoli i začini suncokretovim ili kvalitetnim maslinovim uljem, a po želji se može dodati i nekoliko kapi vinskog sirćeta.
Na kraju dolazi sastojak po kojem je šopska salata posebno prepoznatljiva – obilna količina narendanog ili izmrvljenog sira sirene. Reč je o tradicionalnom bugarskom belom siru u salamuri, koji se pravi od kravljeg ili ovčjeg mleka i sličan je grčkoj feti.
U pojedinim delovima Bugarske sirće se izostavlja ili se dodaje više svežeg peršuna, ali osnovna kombinacija svežeg povrća i belog sira ostaje ista.
Šopska salata je 2014. godine, u okviru projekta Evropskog parlamenta „A Taste of Europe“, proglašena najprepoznatljivijim bugarskim jelom, dok ju je CNN 2025. godine uvrstio među 24 najbolje salate na svetu, piše Putnikofer.
